Đề xuất miễn học phí đến lớp 9: Ai hưởng lợi?

GS.TS Phạm Phố chỉ ra sự bất bình đẳng trong việc phân phối nguồn lực cho trường công và trường tư.

Theo dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi vừa được Bộ GD-ĐT trình Chính phủ, đối tượng học sinh ở trường công lập không phải đóng học phí sẽ được mở rộng đến lớp 9, thay vì chỉ áp dụng với bậc giáo dục tiểu học công lập như hiện nay.

Riêng cơ sở giáo dục ngoài công lập, cơ sở giáo dục chất lượng cao được quyền chủ động xây dựng mức thu học phí bảo đảm bù đắp chi phí và có tích lũy hợp lý.

Bình luận về cách phân phối nguồn lực cho giáo dục nói trên, GS.TS Phạm Phố, nguyên Hiệu trưởng trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Sài Gòn chỉ ra sự bất bình đẳng giữa hệ thống trường công với trường tư ở Việt Nam.

Cụ thể, ông cho biết, ở phần lớn các nước trên thế giới, học sinh không phải đóng học phí trong suốt quá trình học từ cấp mầm non đến tiểu học, THCS, THPT. Lên đến hệ đại học, các sinh viên giỏi được cấp học bổng, số khác phải đóng học phí.

"Bây giờ Việt Nam thấy việc chỉ để học sinh tiểu học được miễn học phí là chưa đủ nên muốn mở rộng đối tượng học sinh được miễn học phí đến lớp 9. Đây là sự cải tiến nhằm giúp người dân đỡ tốn kém hơn", GS.TS Phạm Phố nói.


Bộ GD-ĐT đề xuất mở rộng đối tượng miễn học phí tới cấp THCS ở trường công lập.

Bởi hệ thống giáo dục của Nhà nước không bảo đảm đủ chỗ cho tất cả học sinh có chỗ học cho nên phải nhờ đến hệ thống ngoài công lập (tư thục). Tuy nhiên, theo GS.TS Phạm Phố, giữa hai hệ thống đó không có sự công bằng.

Điểm thiếu công bằng đầu tiên được ông chỉ ra, đó là hiện nay các trường công lập có hai hệ: hệ A và hệ B. Hệ A miễn học phí, còn hệ B phải đóng học phí giống như các trường tư thục, nhưng nhà trường thu học phí đó để chi phí vào phúc lợi của trường chứ không đóng thuế. Trong khi đó, ở các trường tư thục, học phí thu được phải đóng thuế.

Thứ hai, ở các trường công lập, từ cơ sở hạ tầng, đất đai, nhà cửa, thiết bị... đều được Nhà nước đầu tư. Ngoài ra, Nhà nước còn rót thêm tiền mặt để chi phí cho nhà trường trả lương cho cán bộ, chi phí cho nhân viên, học sinh...

Các trường tư thục lại không được gì khi phải tự đầu tư đất đai, nhà cửa, thiết bị...

Thứ ba, hiện nay việc các trường công lập tự chủ chỉ là cách nói trong khi đất đai, nhà xưởng, thiết bị... là của Nhà nước cung cấp, còn các trường tư thục lại kêu gọi phi lợi nhuận. 

Trở lại với đề xuất miễn học phí cho học sinh đến lớp 9, vị nguyên Hiệu trưởng trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Sài Gòn khẳng định, đối tượng được hưởng lợi từ chính sách này sẽ là con em cán bộ có chức có quyền; con em có hộ khẩu của thành phố.

Tuy nhiên, ông ước tính, số lượng học sinh này chỉ khoảng 60-70%, còn lại 30-40% vẫn không được nhận vào vì không đủ chỗ học, còn có các gia đình công nhân đi làm chưa có hộ khẩu phải học ở trường tư.

Lần giở so sánh với chính sách miễn học phí ở các nước Bắc Âu, Đông Âu, thậm chí Triều Tiên, Cuba còn miễn phí toàn bộ kể cả hệ thống giáo dục phổ thông và đại học, GS.TS Phạm Phố đặt câu hỏi:

"Tiền thuế của dân bỏ vào đâu? Các nước thu thuế để cung cấp dịch vụ cho ngành giáo dục và cả y tế, còn ở Việt Nam, học sinh vẫn phải đóng học phí, ngành y tế dẫu đóng bảo hiểm thì vẫn phải trả thêm tiền để được chữa bệnh".

Từ thực tế này, vị chuyên gia lý giải, đó là do nguồn lực của Việt Nam còn hạn chế. Tuy nhiên, lý do khiến nguồn lực của Việt Nam bị hạn chế có phần từ việc lãng phí tham nhũng.

"Dự án xây dựng tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân hơn 12 năm triển khai và đã nhận tới hơn 4.000 tỷ đồng từ vốn trái phiếu chính phủ, đến nay vẫn chỉ là một mớ hỗn độn đất đá, cấu kiện thép, bê tông… rất ít công năng sử dụng. Rồi 12 đại dự án nghìn tỷ thua lỗ, yếu kém, tiền đã đổ vào đấy chứ đi đâu?

Nhiều cán bộ, công chức lương bèo bọt nhưng có biệt thự hoành tráng? Tiền ở đâu ra mà họ thành tỷ phú, triệu phú như vậy?", GS.TS Phạm Phố băn khoăn.

Ông nhấn mạnh, để có nguồn lực đầu tư cho giáo dục cũng như những ngành khác, không có con đường nào khác, Việt Nam phải tiết kiệm, chống lãng phí, chống hối lộ.

Song song với đó là đầu tư sản xuất, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển chứ không phải bắt chẹt, o ép bởi doanh nghiệp có phát triển thì mới giải quyết được công ăn việc làm, Nhà nước mới thu được thuế, phục vụ nhân dân.
Theo Đất Việt
Bài viết đóng góp, xin gửi về email: thitruongdautu.net@gmail.com