TPHCM từng bước trở thành thành phố thông minh

Từ năm 2015, TPHCM đã tập trung nguồn lực xây dựng đô thị thông minh, với nền tảng kiến trúc công nghệ thông tin và truyền thông theo hướng kiến tạo hệ sinh thái mở, tập trung vào nhiệm vụ hỗ trợ 7 chương trình đột phá của thành phố. Trong thời điểm hiện tại, các giải pháp của đô thị thông minh sẽ góp phần giải quyết các vấn đề bức xúc của chính quyền, người dân và doanh nghiệp trong các lĩnh vực cải cách hành chính, giao thông, y tế, an ninh, giáo dục, môi trường, ngập nước, quy hoạch và phát triển đô thị.

Tạo được nhiều tiện ích

Đô thị thông minh hiểu đơn giản là đô thị mà mỗi người sống trong đó được cung cấp mọi công cụ, được tạo mọi điều kiện để tất cả hoạt động như sinh sống, làm việc, học tập, giải trí... của họ được đơn giản, thuận tiện, nâng cao hiệu quả, tiết kiệm chi phí. Mỗi thành phố (TP), mỗi quốc gia có thể chọn một khía cạnh để cải cách mạnh mẽ nhằm mang lại tiện ích cao nhất.


Thư viện thông minh của ĐH Tôn Đức Thắng - một hạng mục nhỏ của Đô thị thông minh TPHCM.

Trong những năm gần đây, nhiều quốc gia và TP lớn trên thế giới đã chuyển hướng sang ứng dụng các công nghệ thông tin và truyền thông như internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo, xe tự hành, rô bốt cao cấp, điện toán đám mây, mạng xã hội… nhằm nâng cao năng lực thu thập, chia sẻ và phân tích dữ liệu phục vụ công tác quản lý, kết nối chặt chẽ các lĩnh vực của đời sống xã hội, giúp tận dụng nguồn lực con người, để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng khởi nghiệp và thúc đẩy sự phát triển bền vững, hình thành xu hướng xây dựng các “chùm đô thị thông minh”. Ở các khu vực Bắc Mỹ, châu Âu, Đông Á, cộng hưởng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, số lượng TP triển khai xây dựng đô thị thông minh ngày một nhiều hơn như New York, Paris, Bacerlona, Tokyo…

Ở TP thông minh, thông tin được trao đổi, chia sẻ một cách đơn giản, dễ dàng giữa người dân với nhau và giữa người dân với nhà quản lý. Ví dụ như ở lĩnh vực giao thông, người dân sẽ trở thành người giám sát mọi hoạt động cũng như sự cố giao thông trên đường và báo về cho cơ quan quản lý nhanh nhất. Từ đó cơ quan quản lý sẽ có phản ứng xử lý nhanh nhất. Giải pháp đưa ra là phải tiến tới “cảm biến toàn TP” - tạo và chia sẻ thông tin toàn cảnh về TP. Cụ thể: thu thập dữ liệu nội bộ từng ngành và cả dữ liệu phản ánh từ bên ngoài ở tất cả các kênh và đối tác (về giao thông, y tế, năng lượng, môi trường), tiến tới minh bạch và chia sẻ các thông tin đó với công dân và doanh nghiệp.

Theo ông Phạm Đức Long, Tổng giám đốc VNPT, trên thế giới hiện có khoảng 30 TP thông minh và dự kiến đến năm 2025 sẽ có 90 TP. Với những điều kiện về hạ tầng công nghệ có sẵn hiện nay, mục tiêu đến năm 2025 xây dựng TPHCM trở thành “TP thông minh” là hoàn toàn khả thi, nếu việc này được phân kỳ hợp lý.

Tăng chất lượng cuộc sống cho người dân


TPHCM với vai trò đầu tàu trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, mỗi ngày tạo ra một lượng dữ liệu khổng lồ, đa dạng trong nhiều lĩnh vực từ y tế, giáo dục, môi trường, năng lượng, vận tải đến các dữ liệu hoạt động kinh tế. Với xu thế công nghệ mới (đám mây, IoT,…), lượng dữ liệu tạo ra ngày càng tăng với tốc độ rất nhanh. Xuất phát từ nhiều nguồn, đa dạng về hình thức (cấu trúc, phi cấu trúc…), khối lượng lớn, tăng trưởng nhanh, tập dữ liệu này chứa đựng bên trong nó các thông tin và tri thức có giá trị. Tuy nhiên, việc quản lý và khai thác dữ liệu này hiện chưa được triển khai đồng bộ và hiệu quả trong phạm vi nội bộ ngành/lĩnh vực, chưa đáp ứng tốt yêu cầu phục vụ hoạt động, hỗ trợ ra quyết định. 

Với góc nhìn tổng thể, thông tin phục vụ quản lý và giá trị tri thức phát hiện được sẽ càng lớn khi các nguồn được tích hợp và kết nối phù hợp, áp dụng các kỹ thuật và công nghệ hiện đại. Do đó, việc nghiên cứu phát triển và xây dựng mô hình để quản lý và phân tích các loại dữ liệu này nhằm giải quyết những vấn đề phức tạp, từ đó đưa ra các quyết định tốt nhất cho sự phát triển kinh tế, xã hội và môi trường, tăng chất lượng cuộc sống cho người dân là vấn đề cấp thiết hiện nay. 

Thành ủy, UBND TPHCM đã xác định mục tiêu xây dựng TP trở thành một đô thị thông minh, nơi đáng sống, đáng đến với chính quyền thông minh, công dân thông minh, doanh nghiệp thông minh, dịch vụ thông minh nhằm tăng trưởng nhanh, bền vững, đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của TP nói riêng và Việt Nam nói chung. Ngày 28-5-2017, tại buổi gặp gỡ các đại biểu trí thức nhằm đóng góp, hiến kế cho sự phát triển của TP, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Thiện Nhân cũng đã có đề nghị các nhà khoa học ở các lĩnh vực, từ các nguồn đào tạo, ở mọi lứa tuổi tích cực suy nghĩ, đề xuất giải pháp để hiến kế cho lãnh đạo TP để xây dựng một đô thị thông minh.


Theo TS. Nguyễn Trọng, Ban cố vấn Hội Tin học TPHCM, nguyên Chánh Văn phòng Ban chỉ đạo Quốc gia về CNTT, thì có 5 việc chính cần làm để xây dựng một TP thông minh là: Xác định những thông tin cơ bản mà người dân “bấm” là có và sẵn sàng trả tiền như khi sử dụng các dịch vụ điện, nước, thu gom rác…; tạo lập môi trường cho TP thông minh gồm môi trường công nghệ và môi trường xã hội; kiến tạo hệ thống các cơ sở dữ liệu dùng chung, tức xây dựng nguồn lực thông tin; kiến tạo cơ chế suy luận, tìm kiếm, phân tích thông tin theo yêu cầu; chế tạo những “công tắc”, “vòi nước” cho hạ tầng kỹ thuật – dịch vụ thông tin, sao cho ai cũng sử dụng được chúng để có được thông tin cơ bản một cách dễ dàng. 

Trong khi đó, TS. Dương Minh Đức, Trường Đại học Công nghệ thông tin – Đại học Quốc gia TPHCM thì cho rằng, việc nghiên cứu phát triển và xây dựng mô hình để quản lý và phân tích các loại dữ liệu lớn trong các lĩnh vực liên quan đến dân sinh như y tế, giao thông… nhằm giải quyết những vấn đề phức tạp, từ đó đưa ra các quyết định tốt nhất cho sự phát triển kinh tế, xã hội và môi trường, tăng chất lượng cuộc sống cho người dân là vấn đề cấp thiết hiện nay.

Với tính chất cấp thiết như trên, Hội thảo khoa học “Giải pháp tổng thể cho Đô thị thông minh” - Smart City 360o sẽ được Hội Tin học TPHCM phối hợp với các cơ quan chức năng của TPHCM tổ chức vào ngày 19/9 tới, nhằm tìm hiểu giải pháp tổng thể và nhìn trước những khó khăn, vướng mắc trong quá trình xây dựng và thực hiện đề án Đô thị thông minh tại Việt Nam. Hội thảo cũng chia sẻ các bài học kinh nghiệm liên quan đến quá trình xây dựng đô thị thông minh trên thế giới.

Hội thảo khoa học “Giải pháp tổng thể cho Đô thị thông minh” - Smart City 360o góp phần giải quyết các câu hỏi: TP thông minh khác gì TP hiện đại? Những TP chưa hiện đại có thể xây dựng thành TP thông minh được không? Các tiến trình hiện đại hóa và thông minh hóa một TP thực chất là một hay là hai tiến trình song song? Cấu trúc cơ bản của một TP thông minh gồm những gì? Để tạo nên cấu trúc đó thì chúng ta phải làm những việc gì, làm như thế nào, tốn kém ra sao, và cuối cùng thì người dân được gì trong những TP thông minh ấy?

Trung Nguyên
Bài viết đóng góp, xin gửi về email: thitruongdautu.net@gmail.com